Zeewier: de biomassabron van de toekomst!

Duurzame teelt van zeewier op zee zal een grote impuls geven aan de bio-based economie (duurzaam wil zeggen zonder noemenswaardige effecten voor het mariene ecosysteem). Zeewierbiomassa wordt hierbij efficiënt gebruikt voor de productie van voedsel, veevoer, chemicaliën, energie en brandstof. Op deze manier wordt er geen aanspraak gemaakt op fossiele brandstoffen, kostbare landbouwgrond of zoetwater. Bovendien worden voedingsstoffen als stikstof en fosfaat – die anders zouden verdwijnen naar de diepzee – snel omgezet in veel nuttige biomassa. Ook wordt het broeikasgas koolstofdioxide vastgelegd en wordt er zuurstof geproduceerd. Daarnaast kunnen de zeewiervelden een onderkomen bieden aan verschillende organismen en daarmee de mariene biodiversiteit vergroten.

Zeewierteelt in Europa bevindt zich nog in het stenen tijdperk: zeewierbiomassa wordt voor ca. 95% in het wild verzameld. Tot nu toe zijn er slechts bescheiden initiatieven om zeewier middels zogeheten maricultuur te produceren op in-shore locaties. Op deze locaties is grootschalige duurzame teelt vaak onmogelijk of onwenselijk. Op de Noordzee is dit in principe wel mogelijk, maar daar is nog geen kilo zeewier geoogst van productiesystemen. De unieke uitdaging ligt in het ontwerpen en produceren van goedkope, innovatieve, zeewaardige productie-, oogst- en verwerkingssystemen van zeewier. Deze zijn nu niet beschikbaar, niet in Nederland, niet in Europa, en niet in de wereld! Met het in Nederland aanwezige potentieel aan innovatief vermogen op het gebied van maritieme-, offshore- en logistieke technieken moeten hierin doorbraken te realiseren zijn.

In Nederland wordt nu schoorvoetend door kennisinstellingen, bedrijven en de overheid een begin gemaakt om het proof of concept van zeewierteelt op volle zee te krijgen. Dit zal niet alleen tot innovatie, bedrijvigheid en werkgelegenheid leiden, maar zal ook unieke kennis en technologie opleveren, die wereldwijd geëxporteerd kunnen worden. Veel sectoren waar Nederland traditioneel in uitblinkt, komen in dit initiatief naar voren: van fundamenteel marien onderzoek bij verschillende universiteiten en kennisinstellingen, via maritieme-, bagger– en offshore technieken, tot en met hoogwaardige raffinagetechnieken. Met de extractie van de zeewierbiomassa komen grondstoffen beschikbaar, zoals eiwitten, voor toepassing in voedselproducten, maar ook als basis voor vee- en visvoer. Tevens bevat zeewier unieke stoffen voor toepassing in farmaceutica en cosmetica. De reststroom is beschikbaar voor brandstofconversie. Zeewierteelt is bovendien goed te koppelen aan andere activiteiten op zee, bijvoorbeeld windmolenparken. Ook de historische binding van Nederland met de zee mag niet onvermeld blijven. Zeewierteelt in de Noordzee kan in dit licht gezien worden als springplank naar een wereldwijde, duurzame, grootschalige productie van voedsel en energie van de toekomst.

 

 

Prof. Dr. Klaas Timmermans is senior onderzoeker Mariene Biologie, hoofd van de afdeling Biologische Oceanografie en projectleider van het Zeewiercentrum op het NIOZ, het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee op Texel. Op de Rijksuniversiteit Groningen is hij honorair hoogleraar Mariene Plantaardige Biomassa. In zijn werk staat fundamenteel en grensverleggend toegepast fysiologisch en ecologisch onderzoek aan zeewieren centraal.

Prof. Dr. Henk Brinkhuis is algemeen directeur NIOZ en parttime verbonden aan de Universiteit Utrecht, Geowetenschappen, als hoogleraar Marine Palynologie en Paleoecologie. Zijn wetenschappelijke interesse geldt met name (extreme) klimaatveranderingen in het verleden en de (paleo)oceanografie en (paleo) ecologie in het algemeen, en relaties met de koolstofcyclus en het klimaat