Wie wil lezen, moet wandelen

Lezen is iets anders dan wat we doorgaans doen: we ‘lezen’ de krant, of in plaats daarvan de berichten die nu.nl, nos. nl of een of andere krant.nl ons toestuurt; we ‘lezen’ zogenoemde ‘stukken’ voor een vergadering; we ‘lezen’ artikelen in tijdschriften omdat we willen weten of we er iets van kunnen gebruiken; we ‘lezen’ werkstukken van leerlingen of studenten die we moeten beoordelen; we ‘lezen’ misschien zelfs een boek, om er over te kunnen meepraten, of om er een recensie over te schrijven. Maar dat is allemaal niet echt lezen.

Echt lezen vereist op de eerste plaats dat wat we niet meer hebben: tijd, rust, geduld. Tijd om niet slechts te ‘scannen’, maar te proeven, te herlezen, te laten weerklinken wat we hebben gelezen; rust om te verwijlen bij wat we lezen, te mijmeren over wat we gelezen hebben en vooral: te verteren wat we tot ons hebben genomen; geduld om te voorkomen dat onze haast of onze nieuwsgierigheid ons verder dwingen voordat we echt verteerd hebben wat we lazen.

‘Verteren’ vraagt niet alleen tijd, maar ook een eigenaardig soort activiteit: dat wat je tot je hebt genomen, moet vermengd worden met wat van jezelf komt. Wat je leest moet tijd krijgen om zich te verbinden met je eigen ervaringen, omgezet te worden in je eigen gedachten, en ook: te resoneren in je lichaam.

En dat lukt het best als je wandelt. Wandelen is een beweging van het lichaam die ongeveer gelijke tred houdt met je denken. Als je denken op hol slaat, dwing je het door te wandelen in een tempo dat je kunt volgen. Als je lichaam je in de weg zit, maak je door te wandelen dat het zich voegt naar je denken. En vooral: als je iets gelezen hebt (niet te veel – kleine beetjes tegelijk) geef je het door te wandelen de kans om iets van jou zelf te worden.

Wie echt wil lezen, moet wandelen.

(Met dank aan F.W. Nietzsche)

 

 

Paul van Tongeren is hoogleraar wijsgerige ethiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen, en buitengewoon hoogleraar ethiek aan de KU Leuven. Hij publiceert vooral over de filosofie van Nietzsche en over deugdethiek. Zijn boek Leven is een kunst (Klement 2012) won de Socrates-beker in 2013. Zie voor meer informatie: www.paulvantongeren.nl