Wat als we robots zien als vriend?

Robots pikken onze banen in. Accountants, caissières en vrachtwagenchauffeurs vrezen voor hun baan. Maar technologie creëert ook banen en kan de arbeidsmarkt beter laten werken.

Werk genoeg
Technologie vervangt niet alleen werk, maar creëert ook banen. Denk aan de werkenden die technologie bedenken of maken, bijvoorbeeld bij ASML of in de game-industrie. Of aan de mensen die technologie implementeren, installeren of repareren bij een installatie- of een automatiseringsbedrijf. En tot slot zijn er veel werknemers die technologie inzetten, als ICT-helpdeskmedewerker, bij een webwinkel of in de zorg.
Er zal ook in de toekomst genoeg werk te doen zijn, ook al omdat technologie ons rijker maakt. Ook daardoor ontstaat namelijk werk: we gaan bijvoorbeeld vaker uit eten of bezoeken een personal trainer. Vooruitgang creëert ook ‘analoog’ werk.

Twee bedreigingen
Twee zaken moeten we serieus nemen. Ten eerste, er gaan wel degelijk banen verloren. Stel je een accountant voor van 45 jaar, die in 2030 haar werk kwijtraakt. Ze moet nog 25 jaar werken tot haar pensioen. Stel dat haar vak écht overbodig is. Wat kan technologie voor haar betekenen?
Ten tweede, lager opgeleiden hebben door technologie waarschijnlijk in toenemende mate een nadeel ten opzichte van hoger opgeleiden. Zowel hun kansen op de arbeidsmarkt, als hun beloning lijkt door technologie (en door internationalisering, overigens) onder druk te staan. Wat heeft een vrachtwagenchauffeur van 45 jaar in 2030 te winnen bij nieuwe technologie, als ook zijn vak verdwijnt?

Twee kansen
Ten eerste bestaat in 2030 de betere versie van LinkedIn. Waarop de accountant niet alleen haar werkervaring plaatst, maar die haar intellect, vaardigheden en persoonlijkheid met betrouwbare testen in kaart brengt. Het systeem matcht haar met werkgevers die mensen zoeken zoals zij. Ze kan snel aan de slag bij een zorginstelling die via social media bejaarden helpt om hun financiën op orde te houden.
Ten tweede is onderwijs in 2030 goedkoper en beter. De vrachtwagenchauffeur kon door dyslexie niet meekomen op school maar kan straks leren door video’s te kijken. Online leren helemaal toegesneden op zijn leerstijl. In een jaar schoolt hij zich om tot leerling-loodgieter. Hij kan dan aan de slag, omdat hij via een Google Glass op elk moment hulp in kan roepen van een leermeester. Een jaar later werkt hij zelfstandig.

En ze werkten nog lang en gelukkig
Werk genoeg, ook in 2030. De accountant vindt haar werk zelfs leuker dan ooit. De vrachtwagenchauffeur is trots op zijn nieuwe loodgietersvak. Omarm technologie, dan zien we de kansen: de robot is onze vriend.

 

Marieke Blom brengt complexe onderwerpen terugbrengen tot de kern en maakt ze daarmee behapbaar. Dat is de rode draad in haar loopbaan. Sinds januari 2014 is ze hoofdeconoom voor ING Nederland. Daar maakt ze economie begrijpelijk, zodat collega's en klanten van ING betere financiële beslissingen kunnen nemen. Blom werkte eerder onder andere voor De Argumentenfabriek en de PvdA en is opgeleid als monetair econoom.