Omgaan met risico’s en onzekerheid in het onderwijs

Goede of excellente ideeën zouden mijns inziens moeten bijdragen tot een betere wereld en/of zouden moeten leiden tot een hoger individueel geluksniveau van mensen. Zo ook het beste idee van 2014. Dat kan bijvoorbeeld een technologischof een managementidee zijn. Ik pleit echter voor een andere invalshoek en ga voor een onderwijskundig idee.
Ondanks de rampen die regelmatig plaatsvinden op wereldniveau, leven we – globaal bekeken – in alsmaar meer veiligheid en met minder kans op ongevallen of schade. Vanuit vogelperspectief bekeken, gaat het inderdaad steeds beter met de wereldbevolking: we vergeten soms dat er vroeger veel meer ellende was dan tegenwoordig. Maar het kan nog steeds veel beter. Dé manier waarop in het verleden steeds opnieuw stappen voorwaarts werden gezet, was gebaseerd op onderwijs en ontwikkeling van mensen, hoe je het ook bekijkt. Vandaar ook mijn voorstel voor ‘het beste idee van 2014’: het oprichten van een opleidingsonderdeel ‘Omgaan met risico’s en onzekerheid’ in alle leerprogramma’s en op alle
onderwijsniveaus. Risico’s en onzekerheden kunnen immers ook abstract benaderd worden, net als wiskunde. We leven in tijden van big data, sociale media en massacommunicatie, wereldwijd internet en Google Glass. Er is tegenwoordig soms zelfs teveel informatie beschikbaar. De wereld wordt alsmaar complexer en iedereen is steeds meer verbonden met elkaar. We dienen dus kinderen, adolescenten en studenten vertrouwd te maken met massa-informatie, de onzekerheden die ermee gepaard gaan, en met het nemen van beslissingen waarbij je dient te kiezen uit allerlei gegevens of waarbij je niet alle informatie ter beschikking hebt. Op die manier worden ze – beroepsmatig én persoonlijk – vertrouwd met de technieken die nodig zijn om go de beslissingen te nemen in het latere leven.
Vragen die gesteld moeten worden, zijn onder andere ‘Waar moet ik allemaal aan denken?’, ‘Welke informatie heb ik nodig?’, ‘Wat zijn de voor- en nadelen van mijn beslissing?’, ‘Welke modellen en tools bestaan er die mijn beslissing kunnen helpen maken en verbeteren?’. Leerstof die een antwoord
biedt op deze vragen, dient in dit opleidingsonderdeel aan bod te komen, vanuit verschillende perspectieven.
Kortom, bouwen aan een betere toekomst voor de volwassenen van morgen kan het beste gebeuren via het onderwijs, en kan nu al starten via een vak ‘Omgaan met risico’s en onzekerheid’.
 
 
 
Prof. Dr. Ir. Genserik Reniers promoveerde aan de Universiteit Antwerpen in 2006 over het ontwikkelen van een veiligheidscultuur in chemische industriële clusters. Hij is sinds 2007 professor aan de Campus Brussel van de KULeuven. Vanaf 2012 is hij als deeltijds hoogleraar verbonden aan de Universiteit Antwerpen. Per oktober 2013 is hij eveneens als hoogleraar verbonden aan de TUDelft op
de Leerstoel ‘Veiligheid m.b.t. Gevaarlijke Stoffen’.