Niet alleen innoveren maar ook investeren

‘Het is van groot belang dat innovatie ook gepaard gaat met investeringen’. Dit mag triviaal of flauw klinken, maar dat is het niet! De uitspraak werd gedaan op 27 augustus tijdens een bijeenkomst van de Nederlands-Duitse Handelskamer door Werner Fuhrmann, directeur bij AkzoNobel en voorzitter van de VNCI. In de traditioneel behoudende procesindustrie is het niet gemakkelijk om bruikbare innovaties daadwerkelijk via gerichte investeringen de weg naar de markt te laten vinden. Dat vergt visie en durf. Daarom is het een opmerkelijke uitspraak. Misschien is het wel het beste idee van 2014.
De Europese procesindustrie staat aan de vooravond van een radicale en revolutionaire omslag, van de cementindustrie tot de wereld van de hightech elektronica. Allereerst dienen er grote besparingen gerealiseerd te worden op het energie- en grondstofgebruik om concurrerend te blijven met de VS en Azië. En als er serieus werk gemaakt gaat worden van de transitie naar de biobased economy zal er een scala aan doorbraaktechnologieën en nieuwe productie- en bedrijfsprocessen nodig zijn.
Een voorbeeld van dit laatste is het Economy of Chain businessconcept dat in 2014 in een project van het Nederlandse Institute for Sustainable Process Technology is uitgewerkt. Economy of Chain gaat uit van gedistribueerde, kleinschalige productie in compacte, plug & play, modulaire, goed beheersbare container-fabriekjes bij de industrie zelf, maar het kan ook bij de klant of afnemer. Economy of Chain vereist een radicale aanpassing van het ketenbeheer en de logistiek van transport, opslag en distributie van grondstoffen en eindproducten. De voordelen zijn legio: lagere opslagkosten, kortere time-to-market, betere productkwaliteit en grotere vrijheid van keuze van de productielocatie. In de biobased economy zal vooral dit laatste een echte game changer zijn. De doorgaans wijdverspreide natte grondstof – biomassa – zal eerst in lokale fabriekjes verwerkt moeten worden tot compacte materiaalstromen die daarna beter hanteerbaar zijn voor transport. En ook transportveiligheid is een serieuze drijfveer voor het Economy of Chain concept: het in kleine hoeveelheden produceren van chemicaliën direct bij de klant of afnemer verdient veruit de voorkeur boven het transporteren van grote hoeveelheden over de weg of het spoor.
Het simpelweg miniaturiseren van bestaande grootschalige chemische fabrieken om tot kleinschalige productie te komen is niet aan de orde. Er zijn geïntensiveerde procestechnologieën en nieuwe hightech productieapparaten nodig: minder grootschalig en one-size-fits-all, maar veel meer maatwerk. Aan de technische universiteiten in Nederland wordt in samenwerking met de chemische industrie hard gewerkt aan deze nieuwe technologieën. Spin-off bedrijfjes geven de eerste aanzetten tot de introductie op de markt.
 
 
 
Jaap Schouten is hoogleraar Chemische Reactortechnologie en decaan van de faculteit Scheikundige Technologie aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). Het werk van zijn onderzoeksgroep aan spinning disc reactortechnologie werd in 2013 bekroond met de Core Chemical Engineering Award van het Britse Institution of Chemical Engineers.