“Ik geloof in goed bedacht”

Het beste idee van 2014 is een liedje.

Geen energiebesparend snufje, geen doelmatigheid bevorderende innovatie, geen nanotechnologische noviteit, nee, een liedje. Jeroen van Merwijk schreef het en het is een hartstochtelijke lofzang op de verbeeldingskracht. Van Merwijk zingt: “Ik gun anderen de wetenschap | maar ik geloof in goed bedacht | mensen willen feiten weten | wie dat niet doet, die is verdacht | maar ik geloof in de poëten | in de verbeelding aan de macht.”

Ik leg het uit als een gloedvol pleidooi voor de humaniora. Want de toekomst heeft de geesteswetenschappen nodig: alfamannetjes en -vrouwtjes, die kunst en cultuur beoefenen, bewaren en bestuderen. Die ons geestelijk meubilair onderhouden, verfraaien en bijschaven. Vakmensen dus, die de kunst verstaan de kunst te verstaan en dat durven uitdragen en overdragen. Culturele bagagedragers. We hebben mensen nodig die ons leren wat het leven de moeite waard maakt, en die ons leren relativeren, omdat ze laten zien dat het vroeger niet anders was, of dat het elders nog anders is, of dat het morgen anders gaat. Mensen die de Rembrandt van Rijns, Hadjememaars en Zwarte Pieten van de toekomst kunnen aanwijzen. Eigenzinnige en eigenwijze types die er iets moois van maken of iets moois verklaren. Je moet tegenwoordig lef hebben om taal, cultuur en geschiedenis te prefereren boven natuur en techniek. Wie kunst en cultuur kiest, heeft kloten.

Dat is tegen de keer. Het merendeel wil economisch nut of financieel gewin. Laten nou de humaniora precies daarin goed zijn: in verrijken. Eerst de immateriële verrijking, en de geldelijke volgt ongetwijfeld later. Johannes Visser (de Correspondent) citeert Ben Hammersley: “Als ik mezelf loopbaanadvies zou moeten geven voor over vijftig jaar, dan zou ik kijken naar alle dingen die een computer kan doen. Dus alles wat gebaseerd is op feiten en logisch redeneren. En dat zou ik mijden als de pest. En dan zou ik kijken naar alles wat een computer nooit kan. En dat zou ik gaan doen. Dingen zoals kunst, poëzie, creativiteit. Die zijn per definitie menselijk.” Kortom, bestrijd de robot met kunst en hij zal het nooit van je winnen. Het goeie van dit idee is dat het goed bedacht is, zo oud is als de weg naar Rome en dat het toch revolutionair is. Het begint met een liedje, maar als we dat systematisch en zachtjes voor ons uit zingen, dan kan het niet anders of na verloop van tijd neuriet de tijdgeest met ons mee.

Zoals de ouden zongen, liever Molière dan Ampère, liever Voltaire dan Voltage.

 

Margot van Mulken is hoogleraar Internationale Bedrijfscommunicatie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Zij doet onderzoek naar het effect van stijl en cultuur in persuasieve communicatie. Ze is in het bijzonder geïnteresseerd in de werking van visuele metaforen in reclame-uitingen, in het effect van woordspelingen op begrip, waardering en beklijving, de werking van ironie en het effect van taalintensiteit. Bovendien bestudeert zij de effecten van verschillen in communicatiestijlen op succesvolle en minder succesvolle interculturele contacten.