Huid op huid

In zijn liedje "As ge ooit" mijmert de Brabantse troubadour Gerard van Maasakkers over een oude liefde. Zijn achterdeur laat hij open in de hoop dat zijn geliefde eens terug zal keren. En als dat ooit gebeuren zou, wil hij alleen maar "huid op huid". Zijn behoefte aan liefde en menselijk contact lijkt universeel en van alle tijden. Maar de opkomst van intieme technologie brengt zelfs die zekerheid aan het wankelen. Tijd om ons serieus de vraag te stellen: ‘rozen verwelken en schepen vergaan’, maar blijft de menselijke liefde wel voor altijd bestaan?

Dat is niet meer vanzelfsprekend. Sinds het begin van de industriële revolutie zetten we op grote schaal technologie in om productieprocessen en diensten te rationaliseren en efficiënter en beter controleerbaar te maken. De lastige mens is daarbij een sta in de weg. Zodoende wordt vaak gekozen voor het vervangen van de mens door technologie. Vandaag de dag ontkomt geen enkel onderdeel van het leven van mensen meer aan rationalisering, zelfs sociale relaties en seks niet.

Door de informatierevolutie versmelten mens en technologie in snel tempo. Technologie nestelt zich tussen en in ons, verzamelt informatie over ons en bootst ons na. Door dit soort intieme technologie kunnen we ons sociale leven op allerlei manieren rationaliseren, denk maar aan Facebook of Tinder. En ook in het sociale domein wordt het vervangen van de onvoorspelbare mens door technologie steeds meer een optie.

Seks met robots is voor miljoenen Britten geen ver van hun bed show meer. Zeventien procent van de Britten kan zich inmiddels voorstellen seks met een robot te hebben (The Guardian, 6 mei 2014). Kinderen van tien kennen al de aantrekkingskracht van praten via of met technologie: "Echte gesprekken kosten echte tijd en je hebt geen controle over wat je wilt zeggen" (Sherry Turkle). Nergens is deze vlucht weg van menselijke intimiteit sterker dan in Tokyo (The Observer, 20 oktober 2013). Veel jonge Japanners vinden menselijke relaties te veel gedoe en zoeken hun heil in anime en virtuele vriendschap.

Anno 2014 moeten we gaan beseffen dat de toekomst van sociale relaties in Japan, en ook in de rest van de wereld, sterk door technologie zal worden gedreven. De keuze waar we voor staan is deze: gaan we voor face to face of face to fake? gaan we voor huid op huid of huid op kunststof? Mijn moeder zei altijd: "Liefde is een werkwoord". Als we niet meer voor de menselijke liefde willen werken dan zal deze de komende eeuw verloren gaan. Immer onvoorspelbare menselijke intimiteit zal dan langzaam maar zeker vervangen worden door goed te controleren technologische intimiteit.

 

 

 

Rinie van Est is onderzoekcoördinator en trendcatcher bij de afdeling Technology Assessment van het Rathenau Instituut. Hij is natuurkundige en politicoloog en houdt zich bezig met de politiek van nieuwe technologieën: van nanotechnologie en robotica tot energietechnieken. Tevens doceert hij aan de subfaculteit Technische Innovatie Wetenschappen van de TU Eindhoven. Zijn laatste publicatie is: Van Est, R. (2014) Intieme technologie: De slag om ons lichaam en gedrag, Den Haag: Rathenau Instituut.