Herbouw Europa van onderop

In de jaren ‘90 van de vorige eeuw had Freddy Heineken een briljant idee: verdeel Europa in 75 deelstaten met een omvang van 5 à 10 miljoen inwoners. Nooit meer machtige staten die de dienst uitmaken, maar ruimte voor samenwerking op basis van gelijkwaardigheid. Het is er niet van gekomen, want Europa groeide door als een woekering en het credo ‘nooit meer oorlog’ werd vergeten. Die geloofsbelijdenis werd ingeruild voor macht en de dienaren van de macht werden de ambtenaren, politici en lobbyisten, met als resultaat een groot en leeg Europa zonder kleefstof, zonder eigenaarschap.
Dat moet en dat kan veel beter.
We draaien Europa om en beginnen onderop. Kleine leefgemeenschappen zijn de kern. Uitganspunt is: ‘Dunbar’s number’. Robin Dunbar stelt dat groepen tussen de 100 en 250 personen de basis vormen van een gemeenschap omdat een dergelijke omvang mensen in staat stelt zinvolle en duurzame sociale relaties aan te gaan. Leefgemeenschappen verbinden zich en vormen regio’s om de leefgemeenschappen te ondersteunen. De regio’s vormen deelstaten om de regio’s te ondersteunen.
Helemaal onderaan de hiërarchie staat dan Europa om de deelstaten te ondersteunen. Het nieuwe Europa heeft dus een omgekeerde hiërarchie. Nu wordt het spannend. We bouwen namelijk geen levenloze megaprovincies en onbestuurbare gemeenten van minimaal honderdduizend inwoners.
Daarin voelt niemand eigenaarschap. We creëren dan hoofdzakelijk lege dozen, onderhouden door beheerambtenaren en strelen de ego’s van incompetente politici. Uitgangspunt wordt verantwoordelijkheid, eigenaarschap, participatie, kleefstof, taal en cultuur en economische verwantschap.
Nederland geeft het goede voorbeeld. Vlaanderen en Nederland gaan samenwerken op basis van gelijkwaardigheid. Brabant en Limburg vormen samen met Vlaanderen het katholieke zuidelijke Laagland en concentreren zich op de maakindustrie en toerisme. De tien noordelijke provincies vormen het protestantse noordelijke Laagland met handel en innovatie als kern. De taal heet voortaan Laaglands. Laaglands doet recht aan een lappendeken van evenwaardige dialecten en streektalen. Het gelijkwaardige Laaglands bevordert het intensief samenwerken op basis van respect en verwantschap.
Voor België is een volgende stap het afstaan van Brussel aan het Europa van de welwillenden. Brussel wordt in de kern een soort zelfstandige Vaticaanstad met dienen als opdracht, waardoor de deelstaten kunnen verdienen. Een compleet ander soort dienaren treedt aan. In Brussel werken is een eer en een vorm van payback time van mensen die voorheen in de deelstaten langjarig waarde hebben toegevoegd. Zij krijgen slechts een onkostenvergoeding voor hun inspanningen.
Geen grote machtsblokken meer met grenzen bepaald door grauwe middeleeuwen, oorlogen, loop van rivieren en bergketens, maar hechte gemeenschappen op basis van gedeelde waarden en werkelijkheden.
 
 
 
Prof. Dr. Rob H. W. Vinke (1950) is hoogleraar Personeelswetenschappen aan Business Universiteit Nyenrode, hoogleraar HRM aan het ICUC, kerndocent van de opleiding HR-Strateeg aan Universiteit
Groningen en directeur van RVC, een onafhankelijk organisatieadviesbureau.