Diversiteit

De beste ideeën komen uit de natuur. Die is immers al 3,8 miljard jaar aan het experimenteren en innoveren. Daar kunnen we dus veel van leren. Ecologen bestuderen hoe die fascinerende natuur werkt en wij ontdekken zo principes die ook maatschappelijk of economisch een eye-opener kunnen zijn. U krijgt er een van mij: het belang van diversiteit!

In de natuur is alles gebaseerd op diversiteit. Diversiteit is van belang voor het kunnen aanpassen aan lokale en wisselende omstandigheden. Er is in de natuur weinig tot geen one solution fits all. Dat is veel te riskant. Bij onheil komt iedereen tegelijk in de problemen. Soortenrijke ecosystemen functioneren beter en zijn veerkrachtiger: risicospreiding dus. U wist het misschien niet, maar daarom houdt u van seks. Elk kind is uniek. De genetische codes van u en uw partner worden immers flink door elkaar gehusseld en zo ontstaat er nieuwe variatie. Dat is maar goed ook.

Ook op ruimtelijke schaal werkt de natuur met diversiteit. Een soort kun je zien als een ‘metapopulatie’: de som van allerlei verspreide kleine populaties die toch wat interactie vertonen. Er is lokale aanpassing en dynamiek – soms sterft een populatie uit of start er ergens anders een nieuwe. Tezamen bepaalt dit de dynamiek van de soort. Wederom risicospreiding!

Hoe anders functioneert onze global economy. Deze zet puur vanuit ‘efficiency-overwegingen’ in op massaproductie. Lokale kwaliteit wordt vervangen door mondiale eenheidsworst die de hele wereld over wordt gesleept. Denk bijvoorbeeld aan olie. Of de monoculturen in de landbouw en het nog maar geringe aantal voedselgewassen waar we de wereldbevolking mee voeden. Fout vanuit ecologisch, maar zeker ook sociaal perspectief. Het moet dus anders.

En er is (systeem)verandering op komst. We kunnen gewoon niet verder met onze destructieve lineaire economie waarbij grondstoffen opraken en onze planeet wordt vernietigd. De toekomst is een duurzame circulaire economie waarbij ecologische principes leidend worden: kringlopen sluiten, energie van de zon en ja: essentieel respect voor diversiteit.

Erken lokale verschillen, betrek georganiseerde burgers die steeds meer zelf kunnen, verschuif van centraal naar decentraal. Duurzame energie wordt nu al volop lokaal opgewekt. Het wordt de grote uitdaging voor grote bedrijven: want één ding is zeker, wie het kleine niet eert is het grote niet weerd… Leve de beste verzekering: variatie!


 

Louise E.M. Vet is directeur van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO) van de KNAW en hoogleraar evolutionaire ecologie aan de Wageningen Universiteit. Zij ziet het als haar missie het belang van de ecologie uit te dragen naar het brede publiek en ze is actief in het publieke debat. Haar bestuurlijke nevenfuncties zijn divers. Vet is voorzitter van het Netherlands Ecological Research Network en lid van verschillende Raden van Toezicht en besturen.