De MOOC

Het beste idee van 2014 is eigenlijk al wat ouder (zoals vaker met goede ideeën). Het is de massive open online course of MOOC, die nu door diverse universiteiten in de wereld wordt aangeboden. Zoals de naam al zegt zit het nieuwe in het voor zeer grote groepen gratis online aanbieden van universitaire cursussen. De MOOC is daarbij de realisering van een ideaal uit de jaren zeventig – hoger onderwijs voor iedereen! – in een tijd dat ironisch genoeg de universiteiten steeds meer nadruk leggen op selectie.

In een MOOC volgen deelnemers van over de hele wereld online een programma bestaande uit weblezingen, teksten, opdrachten, toetsingsvragen, discussiefora en dergelijke. Aan het eind krijgen ze een certificaat. Op mijn universiteit, de TU Delft, is dat certificaat nadrukkelijk niet gelijkgesteld aan het behalen van studiepunten voor een vak binnen een universitaire opleiding. Eén reden is dat vanwege het grootschalige karakter het vrijwel ondoenbaar is voor de docent om alle deelnemers individueel te beoordelen; ook is fraude lastiger te voorkomen. Sommige van de MOOC’s die de TU Delft aanbiedt hebben wel 50.000 aanmeldingen.

In een MOOC kun je – interessant genoeg – wel andere methoden inzetten om onderwijskwaliteit te borgen en te bevorderen. Studenten kunnen kiezen welke onderwijsvorm het beste bij hen past; je kunt de activiteiten van studenten online monitoren; ook kan je studenten elkaar laten becommentariëren en beoordelen (peer review). Uit onderwijskundig onderzoek blijkt dat studenten vaak meer leren van peer review dan van commentaar van hun docenten. De reden is dat de docent vaak niet meer begrijpt waarom de studenten bepaalde lesstof niet begrijpen. Een MOOC biedt zelfs de mogelijkheid om via online monitoring die deelnemers te selecteren die de stof goed begrijpen en hun te vragen het hun medestudenten uit te leggen.

Het online karakter van een MOOC is dus niet alleen een belemmering; het biedt ook nieuwe kansen doordat je onderwijsactiviteiten veel preciezer kan monitoren en sturen. Dat roept natuurlijk ook ethische vragen op, bijvoorbeeld over privacy. Mijn indruk is dat dit nog een onderbelicht aspect is bij de ontwikkeling van MOOC’s.

Universiteiten ontwikkelen op dit moment MOOC’s om hun kennis te delen met de wereld en daardoor hun naamsbekendheid en reputatie te vergroten, om het onderwijs te vernieuwen en om meer te leren over hoe mensen leren. Op die manier biedt de MOOC ongekende mogelijkheden voor onderwijskundige vernieuwing en voor het oude ideaal van hoger onderwijs voor allen.

 

 

 

Ibo van de Poel is Anthoni van Leeuwenhoek hoogleraar en hoofd van de sectie Ethiek en Filosofie van de Techniek aan de TU Delft. Hij heeft een VICI subsidie van NWO voor het project ‘Nieuwe Techniek als Sociaal Experiment: Condities voor Verantwoord Experimenteren.’ Hij is betrokken bij een MOOC van de TU Delft over Responsible Innovation.