De kas als integraal onderdeel in het gebouwontwerp

Door de toepassing van een kas op daken van nieuwe en getransformeerde gebouwen ontstaat een nieuw element om gebouwen integraal uiterst duurzaam te maken. In twee projecten van ons architectenbureau is een kas ontworpen. Het eerste project is een studieproject in opdracht van de Rijksgebouwendienst in 2008 naar een gebouw met een CO2-neutrale footprint op de Zuidas in Amsterdam. Het tweede project is het in aanbouw zijnde eerste LEED Platinum viersterrenhotel “Hotel Amstelkwartier” in Amsterdam.
 
De Zuidkas
De kas op de bovenste verdieping van de Zuidkas zorgt voor het sluiten van de verschillende kringlopen, waaronder de CO2-, water-, afval- en energiekringloop. De CO2-kringloop is het meest nadrukkelijk aanwezig in het gebouw. In het gebouw wordt op ieder niveau CO2 geproduceerd, de grootste hoeveelheid in de ondergrondse parkeergarage. Door vanuit de parkeergarage de CO2 door glazen schachten langs de gevels naar de kas te verplaatsen, wordt een sterke ventilatie gecreëerd. In deze schachten bevinden zich planten die de lucht uit de parkeergarage zuiveren van CO2 en fijnstof.
 
In de kas bevindt zich een botanische tuin en een schooltuin. Om voldoende CO2 te kunnen opnemen is een deel van de kas hoogproductief. In het hoogproductieve deel van de kas ontstaat afvalmateriaal in de vorm van planten. Dit kan worden gebruikt als biomassa in de vergister, waarin de biomassa wordt omgezet in biogas. Dit gas dient weer als brandstof voor een warmtekrachtkoppelingsinstallatie, ofwel bio-wkk. De warmte die vrijkomt wordt gebruikt voor de verwarming van tapwater en ruimteverwarming. Naast warmte wordt met deze bio-wkk hoogwaardige energie in de vorm van elektriciteit gegenereerd.
 
Hotel Amstelkwartier
In het ontwerp voor het Hotel Amstelkwartier zijn het de slimme gevel en de kas die samen zorgen voor een uiterst duurzame oplossing om te komen tot een energieproducerend gebouw. Het gebouw bestaat uit een compacte kern van logistieke faciliteiten met daaromheen de verblijfsruimtes, waar zoveel mogelijk daglicht kan toetreden. De hotelkamers krijgen glas over de volledige hoogte voor de ruimtelijke kwaliteit en een adembenemend uitzicht. In iedere kamer bestaat de mogelijkheid om te ventileren met buitenlucht. Verder wordt er slim gebruik gemaakt van de grote delen van de dag wanneer de hotelgast afwezig is of slaapt; de gevel reageert op het buitenklimaat en voorkomt warmteverlies of oververhitting. Hierdoor bespaart de bouwkundige schil het grootste deel van het energieverbruik. Het gevelbeeld is dynamisch en verandert continu onder invloed van de hotelgast, het weer en het tijdstip van de dag.
 
De benodigde energie wordt zelf opgewekt, deels met biomassa afkomstig uit het hotel en de kas op de bovenste verdieping. Het restproduct van de biomassa zal weer worden gebruikt als bemesting in de kas, waar de kruiden en groenten voor het restaurant zullen worden gekweekt. Grijswater wordt gebruikt voor toiletspoeling en voor de bevloeiing van de planten in de kas. De kas neemt, evenals de Zuidkas, CO2 op uit de gebruikte ventilatielucht.
 
Door het toepassen van de kas als nieuw ontwerponderdeel krijgen de Zuidkas en het hotel een uniek karakter en een uitzonderlijke verbondenheid met de omgeving op de plek waar ze staan. Het zijn gebouwen die energie opleveren in zowel technische als menselijke zin en hebben grote invloed op een duurzame samenleving.
 
 

Paul de Ruiter (1962) richtte zijn eigen bureau op in 1994. Hij geeft regelmatig lezingen in binnen- en buitenland, schrijft artikelen voor vaktijdschriften, zit in de programmaraad van ARCAM en was tot voor kort voorzitter van de stichting Living Daylights. Architectenbureau Paul de Ruiter zet zich in voor diverse instanties die een duurzame samenleving nastreven. Zie:http://www.paulderuiter.nl