De evolutie van vertrouwen

De Engelse antropoloog Robin Dunbar postuleerde in 1993 zijn befaamde axioma “Dunbar’s number”. Uit zijn onderzoek blijkt dat mensen een cognitieve grens hebben ten aanzien van het aantal individuen waarmee ze een stabiele en sociale relatie kunnen onderhouden. Dit getal, 150, is de afgelopen 10.000 jaar bepalend geweest hoe we de wereld behapbaar maken. Voorheen konden we elkaar simpelweg in de ogen kijken om te weten of we de ander konden vertrouwen. Maar met de steeds groter wordende gemeenschappen liepen we tegen de grens van ons eigen kunnen aan. Om deze barrière te slechten hebben we command and control-hiërarchieën, zoals koninkrijken, kerken, staten en bedrijven, in het leven geroepen. Het is een noodzakelijk kwaad om te kunnen samenleven in grote groepen. Je moet echter van goede huize komen en in sterke schoenen staan om allerlei verleidingen aan de top te weerstaan.

Overal waar we nu om ons heen kijken zien we deze geïnstitutionaliseerde hiërarchieën terug. Het is tot op heden de enige manier om met elkaar op grote schaal samen te leven en te werken. Nu zien we echter de opkomst van op technologie gebaseerde vertrouwenssystemen die schaalbaar zijn tot in het oneindige. Deze systemen zijn niet langer gebonden aan een limiet. Bovenop al deze technologieën wordt nu een nieuwe economie gebouwd. We keren terug naar het verleden waarbij menselijk contact wederom de boventoon voert. Bedrijven als Airbnb en Uber maken gebruik van beoordelingsmechanismen die inzichtelijk zijn voor iedereen. Je kunt de verhuurder van een appartement beoordelen, maar ook de gast. Je kunt de chauffeur beoordelen, maar ook de passagier. Vertrouwen is niet iets wat nog langer bewaakt en gecontroleerd wordt door bedrijven, instituten en overheden, maar is iets wat je online opbouwt. Het netwerk is de vertrouwde partij waarbij de reputatie van het individu (of een algoritme) de nieuwe wisselkoers is. In deze nieuwe wereld gaat het niet langer om het bezitten van producten, maar om services die toegang bieden tot deze producten.

De democratiserende werking van informatietechnologie verschuift de macht van grote, gecentraliseerde bureaucratische hiërarchieën naar door technologie gedreven gedistribueerde, bottom up-netwerken die bestaan uit individuen en community’s. Jij bent niet langer het product, maar de menigte is het nieuwe bedrijf. Het betekent een aardverschuiving in de manier waarop we leven, werken, spelen, reizen, maken, leren, bankieren en consumeren. De toekomst is het tegenovergestelde van de 20ste gecentraliseerde eeuw!

 

Sander Duivestein is trendwatcher, spreker, analist en columnist. Het is zijn missie om mensen, bedrijven en maatschappij te inspireren op het gebied van nieuwe technologie. Hij werkt voor ICT-dienstenleverancier Sogeti.