Wijsheidtradities: de betekenis van wijsheid voor vandaag

Het werkterrein voor managers, professionals, bestuurders en ondernemers lijkt in toenemende mate complex en onvoorspelbaar geworden. Mede door toedoen van de (sociale) media kan het maken van fouten snel grote reputatieschade en juridische schade met zich meebrengen. Toenemende ambiguïteit en morele dilemma’s in het werk doen een sterker appel op professionaliteit. Kortetermijnbeleid, ad-hocacties, verkokering en doorgeslagen individualisme kunnen dan eerder regel worden dan uitzondering. 

In het verre en het recente verleden hebben mensen oplossingen moeten zoeken hoe om te gaan met een onvoorspelbare wereld en hoe juist te handelen. In elk tijdsgewricht zoeken mensen naar de duiding van de wereld om hen heen en worstelen ze met de morele dimensies in hun besluitvorming. Immers: elk besluit wat genomen wordt, heeft gevolgen voor het handelen en de besluitvorming van anderen. Daarbij hebben we ankers nodig, ofwel kennis en ervaringen die ons helpen met onze betekenisgeving en moreel handelen. Deze kennis en ervaringen, ofwel wijsheid, kunnen ons helpen.

Veel van deze ervaringen zijn neergelegd in geschriften die als inspiratiebron dienden. Een belangrijke bron van ervaringen kunnen we vinden in de wetenschap, de filosofie en het sociale discours. Vaak gaan we voorbij aan bronnen van wijsheid uit wijsheidtradities die hun wortels hebben in de vijf wereldgodsdiensten en in wereldbeschouwingen die voortkomen uit westerse en oosterse filosofische stromingen. Ontdaan van dogma’s en leefregels kunnen wijsheidtradities een verrassend actuele oriëntatie bieden op het maatschappelijke en werkende leven. Het is niet dat we betogen om deze ideeën letterlijk toe te passen op de hedendaagse maatschappij, maar dat we deze “oude” wijsheden vertalen naar onze eigen worsteling met een onvoorspelbare en complexe wereld, om zo te kunnen reflecteren op ons eigen morele handelen. Deze bijzondere invalshoeken kunnen een vrije ruimte creëren die uitnodigt om met een open geest naar de vraagstukken van deze tijd te kijken.

Ons idee is om meer inspiratie te putten uit oude wijsgerige tradities; om niet alleen om te gaan met de dilemma’s van de tegenwoordige tijd maar ook om met innovatieve oplossingen te komen. Het vele roepen om leiderschap, gemeenschapszin, betekenisvol leven en integer handelen is niet alleen van nu, maar van alle tijden. We hoeven daarvoor maar de lessen uit de boeddhistische Abhidharma, de Confuciaanse teksten, het Bijbelboek Prediker, de joodse teksten van de Misjna of het humanisme op na te slaan.