Technologie menselijker maken

De grote uitdagingen waar de samenleving voor staat, zoals vergrijzing, duurzaamheid, verstedelijking en gezondheid, worden veelal gezien als technologische uitdagingen. Oplossingen worden bijvoorbeeld gezocht in genetische technologie om ouderdom tegen te gaan; intelligente computers voor automatische diagnose; nanotechnologie om onze hersenen, lichamen en omgeving te verbeteren; technologie om zeewater te ontzouten; microcellen om de energie van de zon te oogsten, en robots om taken over te nemen zodat ons levensplezier vergroot kan worden.

Op het raakvlak van wetenschap, psychologie, ontwerp en technologie ontstaat het vraagstuk hoe info-, nano-, bio-, robot-, en neurotechnologieën de inspiratie en bouwstenen kunnen vormen om de grote uitdagingen van deze tijd aan te gaan. Het ontwerpproces brengt als het ware de wetenschappelijke resultaten naar de samenleving: nanomaterialen geven ons 'superoren', autonome diagnosesystemen vertellen ons welke medicatie het beste is, purificatiemachines worden door lokale boeren dagelijks gebruikt, robots rijden rond in huis en de autonome auto brengt ons naar het werk.

De wetenschappelijke ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Wij moeten mensen helpen te profiteren van deze snelle veranderingen. Wetenschappelijke resultaten kunnen de inspiratie vormen voor het realiseren van benaderbare toepassingen en voorwerpen die ons leven veranderen. Het is hier de uitdaging om die voorwerpen en technologieën een ziel of persoonlijkheid te geven, waardoor de communicatie met mensen en andere objecten natuurlijk verloopt.

Onze samenleving is namelijk inherent sociaal. Wij kunnen niet anders dan de wereld sociaal interpreteren, zo zijn wij geprogrammeerd. Als iemand te dichtbij kom staan, voelen we ons bedreigd, als mensen dicht bij elkaar staan, denken we dat ze bij elkaar horen. Terwijl we leven, leren, spelen en werken, gebruiken we producten en technologie vooral in sociaal verband. Sociale technologie kan de situaties waarin mensen zich bevinden automatisch interpreteren en sluit haar communicatie hier naadloos op aan. Dit geldt bijvoorbeeld voor de robotarm waarmee een verlamd persoon weer zelfstandig kan eten. Deze robot moet rekening houden met de sociale situatie aan tafel en het spreekgedrag van de patiënt.

Het beste idee van 2013 is daarom het creëren van radicaal vernieuwende technologie, geïnspireerd door resultaten uit de bio-, nano-, neuro-, robo- en infowetenschappen, en deze technologie menselijk te maken.

 

 

Vanessa Evers is hoogleraar Human Media Interaction, bij de afdeling informatica, Universiteit Twente. Daar onderzoekt zij hoe mensen interacties aangaan met autonome objecten zoals robots of andere machines. Ze focust zich voornamelijk op de acceptatie van robots in de samenleving en hoe robots tot sociale wezens kunnen worden gemaakt. Professor Evers zoekt uit welk gedrag wij mensen fijn vinden bij robots zodat ze maximaal in onze samenleving kunnen integreren.