Plasma en wonden

Al bijna 15 jaar geleden ontstond het vakgebied “Plasma Medicine”. Onafhankelijk van elkaar deden onderzoekers in Eindhoven, Norfolk (VA, USA) en Loughborough (UK) experimenten waarbij plasma’s in aanraking werden gebracht met levende cellen en bacteriën. Alras bleek dat bacteriën gewillig dood gingen door plasmabehandeling, maar dat menselijke cellen ongedeerd bleven. Plasma bleek dus een uiterst geschikt medium voor ontsmetting van huid en wondjes. Sindsdien is het onderzoek opgepakt door ruwweg 75 groepen wereldwijd en is er grote vooruitgang geboekt. Zo blijkt het mogelijk om chronische ontstekingen, zoals bij diabetische voeten, te doen verdwijnen. Er zijn tegenwoordig vele klinische tests beschikbaar voor allerlei wonden en aandoeningen die met plasma effectief behandeld kunnen worden.

Dit stukje heet echter niet “het beste idee van 1998” maar “het beste idee van 2013”. Wat is er dan in 2013 gebeurd? In dit jaar is het besef doorgebroken dat een goed begrip van de interactie tussen plasma en wonden multidisciplinair aangepakt moet worden. Nederland loopt daarmee voorop. Plasma’s produceren reactieve deeltjes (moleculen, radicalen, ionen, elektronen), straling en elektrische velden. Om deze cocktail van deeltjes en velden te kunnen begrijpen, is de inbreng nodig van plasmafysica, stromingsleer, vloeistofchemie en biofysica. In 2013 zijn de eerste stappen gezet om te komen tot een nationaal consortium op dit gebied. Groepen aan de universiteiten van Twente, Utrecht, Amsterdam en Eindhoven praten met elkaar. 

In januari 2013 is in Leiden een Lorentz-workshop gehouden over dit onderwerp, waarbij alle bovengenoemde disciplines aanwezig waren, samen met een heel stel buitenlandse experts. Het bleek dat biofysici niet dezelfde taal spreken als plasmafysici en dat geldt voor alle permutaties van de disciplines. Toch: als de wil om deze wetenschappelijke uitdaging samen aan te pakken er maar is, dan leert men elkaars taal snel te verstaan. Deze verbroedering van disciplines is de grote winst van die Lorentz-workshop. Die workshop was dus het beste idee van 2013. Een idee dat zal leiden tot fundamenteel begrip van de buitengewoon complexe interactie van plasma’s met levend materiaal. Daarmee wordt de deur opengezet voor nieuwe medische behandeltechnieken, waarmee ziektes en wonden die tot nu toe hopeloos waren kunnen worden aangepakt.