Minder betaald werken

De geschiedenis van de vooruitgang nadert zijn einde. Ons probleem is niet dat we het niet goed hebben, maar dat we niet weten hoe het beter moet. Al meer dan dertig jaar is er geen verband meer tussen de groei van onze koopkracht en ons welzijn. De grote motor van de vooruitgang, het kapitalisme en zijn vrijhandel, lijkt te zijn opgebrand. 

 

We staan voor een klimaatuitdaging van immense proporties. Willen we de opwarming in 2050 tot 2 graden beperken dan is ‘groene groei’ een illusie. En ook in andere opzichten is de vooruitgang niet meer wat hij geweest is. Het aantal burn-outs en depressies stijgt in rap tempo. We hebben het drukker en drukker gekregen. Meer dan ooit staan we voor de taak de vooruitgang opnieuw uit te vinden. Kwantiteit moet kwaliteit worden; groei moet plaatsmaken voor wezenlijke vooruitgang. 

 

Het eerste antwoord luidt: minder betaald werken. 

 

Een van de ‘Founding Fathers’ van de Verenigde Staten, Benjamin Franklin, dacht 200 jaar geleden al dat vier uur arbeid ooit genoeg zou zijn. De rest van de dag zou dan uit ‘Leisure and Pleasure’ bestaan. De aartsvader van het liberalisme John Stuart Mill schreef een halve eeuw later dat rijkdom het beste kon worden omgezet in meer vrije tijd. De econoom Keynes schreef in 1930 een kort essay waarin hij een 15-urige werkweek in 2030 voorspelde. De beroemde filosoof Bertrand Russell rekende op een werkdag van 4 uur. 

 

Al in 1930 nam de Amerikaanse Senaat een wet aan voor een 30-urige werkweek (de wet strandde in het Huis van Afgevaardigden). Een adviseur van Roosevelt schreef een paar jaar later dat een 4-urige werkdag inmiddels tot de mogelijkheden behoorde. In 1965 voorspelde een commissie van de Senaat dat de werkweek in 1920 nog maar 20 uur zou duren.  In 1991 schreef Juliet Schort, een econoom van Harvard, dat de 4-urige werkdag inmiddels echt eenvoudig gerealiseerd zou kunnen worden. 

 

Toen Engeland in 1974 overstapte op een driedaagse werkweek ging slechts 6 procent van de industriële productie verloren. Toen Utah in 2008 de vierdaagse werkweek invoerde, zei driekwart gelukkiger te zijn - en Utah werd in één klap nationaal kampioen vrijwilligerswerk. Onderzoekers van de Universiteit van Cambridge concludeerden in 2010 dat minder werken dé manier is om welzijn te bevorderen.

 

De twintigste eeuw ging om de groei en herverdeling van welvaart; de eenentwintigste eeuw gaat om de groei en herverdeling van tijd. Dat kan een eerste stap zijn in het opnieuw uitvinden van de vooruitgang.