Mensenrechten op de kaart

Ushahidi. Dat is de naam van een bijzonder idee uit Kenia dat bezig is de wereld te veroveren. Kort na de zeer omstreden presidentsverkiezingen brak daar in 2008 grootschalig geweld uit tussen verschillende groepen en stammen. Juist omdat het geweld via veel traditionele media werd aangemoedigd en geruchten over slachtingen de ronde deden, was er behoefte aan snelle en betrouwbare informatie. Een groepje sociaal bewogen techneuten ontwikkelde in een paar dagen een website die ze Ushahidi noemden, het Swahili-woord voor getuigenis. Via het internet en mobiele telefoons konden burgers die getuige waren van lokaal geweld in een handomdraai precieze informatie online zetten. 

Het mooie van Ushahidi is dat het niet alleen problemen in kaart brengt, maar ze ook helpt op te lossen. Een mooi voorbeeld daarvan komt uit Kenia zelf. Tijdens een referendum daar in 2010 kwam er via het systeem een melding van geruchten dat een stembureau zou worden aangevallen door een groep mannen met machetes. Ushahidi kon het gerucht onmiddellijk checken bij andere lokale bronnen en binnen een kwartier was de politie ter plaatse om de stemmers te beschermen, tot grote verbazing van de persoon die het oorspronkelijke sms’je had gestuurd.

Deze manier van burgeractie maakt het voor regeringen ook onmogelijk te blijven ontkennen dat er problemen zijn. Voor meer welwillende overheden, maar ook voor bijvoorbeeld hulporganisaties, helpt het om een goed overzicht te krijgen van waar gevaar dreigt of hulp nodig is. Ook helpt de open manier waarop informatie beschikbaar wordt gemaakt burgers en media zaken aan de kaak te stellen. Ten slotte vormen alle bijdragen van burgers samen een levend online archief van belangrijke gebeurtenissen en problemen in een bepaalde regio of land. Ushahidi is dan ook een interessante combinatie van activisme, burgerjournalistiek en het gebruik van geografische informatie. Hoewel elk systeem natuurlijk vatbaar is voor misbruik, blijkt Ushahidi over het algemeen zeer betrouwbaar te werken. Uit onderzoek van de Universiteit van Harvard blijkt zelfs dat Ushahidi preciezer en vaak sneller is dan traditionele media, vooral als het gaat om informatie afkomstig uit afgelegen gebieden.

Het idee wordt op steeds meer plekken toegepast: van het in kaart brengen van corruptie in Armenië tot de gevolgen van de aardbeving in Haïti en van geweld tegen migranten in Zuid-Afrika tot het rapporteren over lokale verkiezingsfraude in Mexico en India. Zo helpt dit idee burgers om mensenrechtenschendingen en andere problemen letterlijk op de kaart te zetten!