Mannen met visie

Het beste idee van 2013 is het door Rutte en Samson georkestreerde liberaal-sociale kabinet. Het is visionair om te doorzien dat de mogelijkheden voor verdere maatschappelijke ontwikkeling langs de tot nu toe gebruikelijke lijnen uitgeput raken. Het is ook visionair om te doorzien dat nieuwe oplossingen alleen kunnen worden bereikt door overbrugging van de fundamentele tegenstellingen. Het gaat dan niet om een flauw politiek compromis, maar om een werkelijke synthese in Hegeliaanse zin. Het is het inzicht ‘dat liberalen ook grote betekenis toekennen aan sociale rechtvaardigheid’ (VVD-Nijpels) en het sociale inzicht dat je de verantwoordelijkheid voor een ander pas kan dragen als je de verantwoordelijkheid voor je zelf op je neemt. Daarachter ligt het inzicht dat mensen geen liberalen of socialisten zijn, geen materialisten of religieuzen, maar dat hun fundamentele aard juist ligt op het raakvlak tussen die polariteiten. Alleen op of rond dat raakvlak kunnen mens en maatschappij ‘duurzaam’ voortbestaan. Alleen daar kunnen echte oplossingen worden gevonden, of het nou gaat om de gezondheidszorg, wonen, pensioenen of energievoorziening. Het blijven zoeken naar dat soort oplossingen getuigt van meer politieke moed dan het toegeven aan een kortzichtige, eenzijdige en daardoor bekrompen achterban.

Een nog beter idee hoeft niet altijd de vijand te zijn van een goed idee. Dat betere idee is dan de volgende stap naar een collegiaal bestuur waarin niet alleen liberalen en socialisten, maar ook de andere maatschappelijke waardeoriëntaties zijn vertegenwoordigd. In zo’n kabinet hebben dan alle politieke partijen (boven een minimale drempel) zitting, naar evenredigheid van de Tweede Kamer. Dat heeft de volgende voordelen:

  • er hoeft niet meer 80 % van de energie te worden verkwist in de politieke strijd om de macht van de meerderheid; bijna al die energie kan worden besteed aan het oplossen van de grote problemen;
  • omdat alle onder de bevolking levende waardepatronen in het kabinet zijn vertegenwoordigd, kunnen voor de verschillende problemen steeds weer andere coalities worden gevormd; industriepolitiek loopt nou eenmaal langs andere politieke lijnen dan het euthanasievraagstuk;
  • achter de gesloten deuren van de Trêves-zaal kan naar een zo breed mogelijk gedeeld waardepatroon worden gezocht. Buiten de destructieve invloed van de pers kunnen de leden van het kabinet van mening veranderen en daarmee het werkelijke hoogtepunt van hun politieke carrière bereiken;
  • door de betrokkenheid van alle politieke partijen en daarmee alle onder de bevolking levende waardeoriëntaties, krijgen burgers waar ze voor alles behoefte aan hebben; erkenning.