Ik=Wij

Het beste idee van 2013 kwam al een beetje in 2011 en 2012 toen steeds meer onderzoekers beseften dat we meer groepsdier zijn dan uniek individu. Dit jaar nam de stroom onderzoeken die laat zien dat ik=wij alleen nog maar toe. Het past ook in de toegenomen interesse in empathie en altruïsme. Via een fMRI-scan bleek dat er geen verschil in de hersenen te zien is tussen bedreiging van onszelf en van onze vrienden. Mijn ik-identiteit valt samen met het wij-gevoel. Die wij-groep is ongeveer 150 man/vrouw groot. Legereenheden, bendes en de extended family blijken uit 150 mensen te bestaan, en dat is ook het gemiddelde aantal vrienden op Facebook. Binnen die groep zijn de zenuwstelsels 'met elkaar verbonden', niet via draadjes zoals binnen het lichaam, maar via stemmingen, hormonale reacties. De chemistry die ervoor zorgt dat we aan elkaar vast komen te zitten, verloopt via hormonale stoffen zoals oxytocine, dopamine en serotonine. 

Door roddel, kopieergedrag, peer pressure en dreigen met isolatie blijven we binnen de '150 van Dunbar' (genaamd naar de onderzoeker van dit groepsgedrag).  Er zitten natuurlijk restricties aan. Het is niet de bedoeling dat er grote verschillen ontstaan binnen de groep. Een van de groepsmechanismen is dus te zorgen dat de we alles een beetje eerlijk verdelen. Dat sociale netwerk bepaalt verder in sterke mate met wie we naar bed gaan, of we rijk worden en of we dik of dun zijn. Maar dat is niets om je zorgen over te maken.

Het aardige van het wij=ik-fenomeen is namelijk dat we de groep tot ons ik hebben gemaakt en de groep helemaal niet als benauwend hoeven te ervaren. Ik=wij, maar een ik die wij is, is in onze perceptie wel een individu. Zodra de groep belemmerend werkt en een gevangenis wordt (je bent gay in Rusland bijvoorbeeld) zoeken mensen meer steun in een ander netwerk, waar een andere wij ´ik´ wordt. In een open samenleving is het aardige dat je gemakkelijk kunt switchen van netwerk zonder dat je het echt merkt. Ik blijft wij, zij het een andere wij.

Ach, misschien zagen de Beatles het al in 1967, getuige hun lied I Am the Walrus: “I am he as you are he as you are me // And we are all together”.