Het besluit om af te treden

Tot mijn stomme verbazing vind ik het beste idee van dit jaar het besluit van Benedictus XVI om af te treden als paus.

Er is geen gebeurtenis dit jaar die ik zo intensief heb gevolgd, overigens geholpen door het feit dat ik op dat moment met griep op de bank lag en alle tijd had om mij over te geven aan het rapportagegeweld van CNN. Allereerst maakte het mij weer eens bewust hoe diep ik nog steeds betrokken ben bij het reilen en zeilen van de katholieke kerk. Maar dat is niet waarom ik het zo’n goed idee vond. De werkelijke reden is dat paus Benedictus zich realiseerde dat zijn pontificaat mislukt was, dat hij bovendien te oud en te moe was om nog door te gaan en dat hij daaruit de consequentie heeft getrokken.

Er zijn maar weinig bestuurders die zich durven af te vragen of hun tijd misschien voorbij is. Margaret Thatcher is een fraai voorbeeld van de blindheid voor de feiten die veel bestuurders gaandeweg ontwikkelen. Er was een heuse coup voor nodig om haar af te zetten.  Ze heeft nooit toegegeven dat die coup terecht was, zij had het contact met de politieke werkelijkheid helemaal verloren.

Benedictus is een tragische figuur, een van de laatste overlevenden van een generatie van briljante katholieke intellectuelen, allemaal Europeanen, die geprobeerd hebben de kerk te hervormen en daarin gefaald hebben. Ook Benedictus’ grote missie was Europa terug te voeren tot het christendom. Wat er op andere continenten gebeurde, interesseerde hem nauwelijks, hij zag Europa nog steeds als het hart van de kerk. Dat was een misrekening, zoals de keuze van zijn opvolger laat zien. Zoals op zoveel andere gebieden heeft Europa ook in de katholieke kerk zijn leidende rol verloren. De kerk bloeit in Azië, Afrika en Zuid-Amerika, hier gaat zij teloor.

Benedictus is de laatste overlevende van een Europa dat voorgoed voorbij is. Hij is zich daarvan bewust geworden en heeft ontslag genomen, een grootse en moedige beslissing, het beste idee van 2013.