Een verbouwing aan het huis van Einstein

Einsteins theorie van de zwaartekracht staat als een huis, althans dat denken de meeste mensen. Toch zijn vrijwel alle natuurkundigen het erover eens dat er nog wat verbouwingen nodig zijn. Zo bevindt zich in de kelder het spook van de kwantumzwaartekracht: de kwantummechanica en de zwaartekracht gunnen elkaar het licht in de ogen niet. Ook op zolder is er nog een probleem, met de mysterieuze `donkere energie’. Er moet dus iets veranderen, maar wat? Tot nu toe blijkt het huis bij iedere verbouwing als een kaartenhuis in elkaar te storten. Toch geven de doorzetters onder mijn collega’s niet op. Zo zijn er ook in 2013 weer nieuwe pogingen ondernomen om de regels van de zwaartekracht, opgesteld door Einstein, aan te passen. 

Tot op heden is de meeste aandacht uitgegaan naar het veranderen van de zwaartekracht op afstanden die veel kleiner zijn dan de kleinste quark. Deze verandering is inderdaad noodzakelijk als we de kwantumzwaartekracht serieus nemen. Anno 2013 is nog steeds niet precies duidelijk hoe we deze verandering door moeten voeren. Gelijktijdig worden er ook pogingen ondernomen, zij het met wat minder lawaai, om de regels van de zwaartekracht op grote schaal, dat wil zeggen op afstanden vele malen groter dan ons melkwegstelsel, te veranderen. Dit zou mogelijk kunnen bijdragen aan het ontmaskeren van de donkere energie. In 2013 zijn er interessante ontwikkelingen aan dit front te melden. Wat eerst onmogelijk leek, lijkt nu misschien toch binnen handbereik. De ontwikkelingen zijn echter pril en de betrokken onderzoekers zijn vaak in felle discussies met elkaar gewikkeld. Het is nog niet duidelijk of de nieuwe modellen, die bekendstaan onder de naam `massieve zwaartekracht’ (en gebaseerd zijn op de aanname dat het deeltje dat de zwaartekracht beschrijft een heel kleine, maar niet verwaarloosbare, massa heeft) wel of niet kloppen. 

Het is interessant en inspirerend om te zien dat in 2013 een verbouwing aan het huis van Einstein niet uitgesloten kan worden. Wat de uitkomst van al deze ontwikkelingen ook zal zijn, het feit dat dit huis er al sinds 1916 in ongewijzigde vorm staat, doet ons ontzag voor Einstein alleen maar toenemen. Er zijn niet veel voorwerpen uit 1916 die nu nog dagelijks in gebruik zijn. Het wordt tijd voor een aanpassing aan de moderne tijd. Misschien dat 2013 het jaar is waarin hiermee een aanvang gemaakt wordt!