Duurzaamheidwerkplaats

In het voorjaar van 2013 deed ik een onderzoek voor de Rekenkamercommissie van de gemeente Zeist naar de manier waarop de gemeente duurzaamheidsinitiatieven in de stad faciliteert. De vraag was ook of dat in de toekomst nog beter kan. Zeist heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan, zoals gelukkig meerdere gemeenten in ons land, naar blijkt uit een dit jaar uitgevoerd onderzoek naar de duurzaamheidscore van de 100 grootste gemeenten in ons land (www.telos.nl).

Een eerste verrassing was, dat er heel wat initiatieven door burgers en bedrijven in gemeenten worden ontwikkeld, zoals door de buurt actief beheerde monumentale tuinen, het inrichten van een moestuin door vrijwilligers in het park van een zorgcentrum, het collectief plaatsen van zonnepanelen door wijkbewoners, CO2-neutrale nieuwbouw van kantoren en de herstructurering van bijvoorbeeld bedrijfsterreinen.

Ook kwam naar voren dat niet altijd een economisch gemotiveerd initiatief als een duurzaamheidsinitiatief wordt gezien. Vaak ziet men duurzaamheid toch vooral als iets wat beperkt is tot groene natuur- en milieuprojecten. Maar duurzaamheid beoogt economie, milieu en sociale kwaliteit tot synergie te brengen. 

Een derde bevinding was dat door de bezuinigingen gemeenten veel activiteiten rationaliseren, afstoten en samenvoegen om kosten te besparen. Hoe goed dat op zich ook is, er bestaat ook het gevaar dat plekken in de organisatie waar enthousiasme ontstaat en waar een creatieve vonk in het vinden van innovatieve oplossingen kan overspringen daardoor verdwijnen.

In mijn gesprek met het hoofd Vergunningen in Zeist kwamen we tot de conclusie dat er in de gestroomlijnde procedure, waardoor vergunningen nu aanzienlijk sneller dan vroeger worden verleend, eigenlijk geen plaats was waar projectleiders en vergunningaanvragers te rade kunnen gaan om hun ontwerp vanuit duurzaamheid te verbeteren. Immers: als een vergunningaanvraag eenmaal is ingediend ontbreekt doorgaans de ruimte om aan het ontwerp nog veel te veranderen. Zo ontstond het idee om een ‘duurzaamheidwerkplaats’ bij elke gemeente of een groep van gemeenten in te richten. Hier kunnen de gemeentelijke experts en in duurzaamheid gespecialiseerde ondernemingen en deskundigen op vrijwillige basis bij elkaar komen om te helpen projecten te verbeteren en ook om wat wordt geleerd in deze gemeenschap te bewaren en over te dragen. Wie zich komt oriënteren op het aanvragen van een vergunning kan tijdig naar deze duurzaamheidwerkplaats worden verwezen. Zo’n creatieve hotspot kan elke gemeente verder helpen en zal het elan van ons land verbeteren.