Droomboek

Dat hadden we lang niet meer gezien: lange rijen voor de boekhandel. Op 5 september stonden ze er: mensen die normaal geen geld hebben voor een boek of geen interesse. Mensen die je ook niet vaak ziet bij culturele evenementen of die vaak niet gaan stemmen. Ze kwamen wel om het gratis Droomboek op te halen, een selectie van brieven van inzenders, jong, oud, links, rechts, van allerlei herkomst: ‘mijn droom voor ons land’ ter inspiratie van de koning. Met wel 6500 inzenders. Er zijn 1,2 miljoen boeken verspreid. 

Ontwerpen met tekeningen, foto’s, plannetjes, wensen, dat alles stond gebroederlijk door elkaar heen. Een ‘zonnetje op een grijze dag´, natuurspeeltuinen, daktuinen, veel verlangen naar groen. Maar ook pleidooien voor een republiek, zo eensgezind hoefde het gelukkig niet te zijn. Een voorstel tot verscheidene legers van dienstplichtigen, groene en blauwe militairen, rode verplegers en verzorgers, gele schoonmakers, witte rampenbestrijders. Er was ook een plan voor een Internationaal Waterfonds en nog meer. 

Het was een prettig cadeautje in een tijd van alleen maar sombere overheidsboodschappen. Het klinkt als een sprookje dat de koning, of in dit geval het Nationale Comité Inhuldiging, de onderdanen oproept om met ideeën te komen voor het land. Maar om verder te kunnen, moet je soms een beetje in sprookjes geloven. 

De koning diende als bovenpolitiek wezen waar iedereen zijn verlangens op kon laten schijnen: de participatiesamenleving in praktijk, zonder dat daar bezuinigingen, troonredes of politieke spin voor nodig waren. Het lukt altijd weer met de Oranjes. Ze brengen volk op de been. Wat een premier veel inspanning kost, lukt de koning moeiteloos. De Amerikaanse eerbied voor de vlag doet ons overdreven aan; Amerikanen vinden de liefde voor het koningshuis vreemd. In beide landen is het nationale bewustzijn nog springlevend, een bron voor spontaan vrijwilligerswerk.

Deze oplevende nationale oriëntatie heeft ook nadelen. Dat is te zien aan het Droomboek. Inzenders streven naar internationale solidariteit, VN-scholen, een internationaal waterfonds, de Verenigde Staten van de aarde. Het woord Europa komt er niet in voor. Hier spreekt het neutrale, ethisch ongebonden Nederland van de jaren dertig met de kosmopolitische geest van de Oranjes. Een deeltje twee ‘mijn droom voor Europa’ zou het beste idee van 2014 kunnen zijn.