De vrijplaats van directeuren

Het systeem van financiële prikkels is nodig in ons kapitalistische systeem. Het heeft ons echter ook een perverse graaicultuur gebracht en vooral geestelijke armoe. Topmanagers, beurshandelaren en bestuurders van maatschappelijke organisaties scheppen voor miljoenen aan bonussen bijeen. Dat is allemaal hoogst ongepast en ongewenst, maar niet onwettig. Het is niet in strijd met door de elite steeds zelf aangepaste gedragsregels en normen. Met waarden verleggen is echter niets mis. Door nieuwe inzichten en ontwikkelingen worden bepaalde waarden immers al eeuwenlang gedevalueerd en andere waardevoller. 

Regelmatig doen ook 'kunstuitingen' het maatschappelijk stof hoog opwaaien. De kunstenaar maakt ons bewust van (andere) normen en waarden die na verloop van tijd geaccepteerd en misschien ook wel geapprecieerd worden door het grote publiek. In die zin lijkt de perverse bonuscultuur op die van vernieuwende kunst. Wanneer nieuwe kunst voor het eerst geïntroduceerd wordt, kan ze immers ook niet op erg veel bijstand rekenen. Net zoals enorme bonussen vinden mensen nieuwe kunst vaak schokkerend. Kunst is per definitie niet gelijk aan de werkelijkheid, maar de werkelijkheid wordt steeds meer onderdeel van kunst. 

Het verschil is dat de kunstenaar het voor de beschouwer doet en het sociaaleconomische establishment voor zichzelf. De kunstenaar is een vooruitstrevende, progressieve ziel die de norm verlegd om de wereld een boodschap te geven, de topbestuurder stelt de norm bij en houdt vast aan het fêterende old boys network. Maar beiden hebben wel een maatschappelijke voorbeeldfunctie en bepalen de normen en waarden. Creativiteit is hier het sleutelwoord. 

Als in iedere raad van bestuur nu eens een kunstenaar zou toetreden, zou de verhouding tussen wat normen, waarden en moraal zijn en kunnen zijn in de toekomst in balans kunnen komen. Kunst verbindt en wordt door enorm veel mensen gemaakt en gesmaakt. Kunst vult mensen aan in haar visuele handelen en communiceren en staat daardoor midden in onze huidige maatschappij. Door het creëren van bewustwording van wat de huidige én toekomstige waarde is van normen, kan de maatschappij, net zoals bij een nieuw ‘onbegrijpelijk’ sculptuur, de bonuscultuur op den duur de ruimte die bestuurders van succesvolle bedrijven nodig hebben misschien wel gunnen.