De transitie van de voedselproductie

De agrofoodsector heeft zich in de afgelopen 50-60 jaar succesvol ontwikkeld. We hebben ons veelal gericht op factoren die de productiviteit en het economisch rendement verbeteren. Verhogen van productiviteit (per landoppervlak, per eenheid input, per mensuur), schaalvergroting en het verlagen van de kostprijs. Gekoppeld aan kennisintensieve voedselproductiesystemen heeft Nederland een geweldige internationale positie opgebouwd op het gebied van landbouw en voedselproductie. 

Maar we staan voor grote maatschappelijke opgaven. Opgaven op het gebied van de wereldvoedselvoorziening, het reduceren van oplopende zorgkosten, handhaven van natuurlijke bronnen zoals zoet water, bodemvruchtbaarheid en biodiversiteit, het sluiten van grondstofkringlopen, maatschappelijke waardering, het vinden van nieuwe businesskansen en het aantrekken van voldoende en goed opgeleid personeel. Juist ons groene domein staat voor de uitdaging miljarden mensen te voorzien van gezond, veilig en voedzaam voedsel, biomaterialen en -energie, en een gezonde leefomgeving. 

Daarom is het nodig om naast het duurzamer en efficiënter maken van bestaande voedselsystemen ook te werken aan systeeminnovaties: aan nieuwe principes als de circulaire en biobased economie, gezondheid als uitgangspunt voor ontwerp van het food system en het ontwikkelen van businessmodellen gebaseerd op meervoudige waardecreatie (shared value). Juist waar meerdere vakgebieden samenwerken zitten nieuwe, inclusieve businessmogelijkheden, waar het begrip ‘waarden’ breder is dan geld, waar maatschappelijk en economisch belang samenvallen en waar mensen vanuit overtuiging en inspiratie samenwerken aan nieuwe business. Dat vergt behalve stevige technisch-inhoudelijke kennis, ook een ander ondernemerschap.

Daarom heeft HAS Hogeschool, een groene hbo-instelling met opleidingen op het gebied van landbouw, voeding en groene ruimte, gekozen voor een strategische koers die zich richt op de voorlopers: innovatieve bedrijven en organisaties die toonaangevend zijn in hun sector. Bedrijven, zeker ook het MKB, en organisaties die breder durven kijken dan hun eigen business, die vanuit een integraal perspectief willen werken, die op langere termijn kunnen denken en die de eerste stappen durven te zetten naar een nieuw, duurzaam voedselsysteem. 

Interactie tussen innovatieve beroepspraktijk en onderwijs geeft dynamiek en ontwikkelkracht in het onderwijs aan studenten. Noodzakelijk: studenten maken immers onze toekomst. En de ontwikkelingen die we samen met voorlopers vormgeven, komen via onderwijs en bedrijfsopleidingen ook ten goede aan bedrijven die niet tot de early innovators behoren, zodat ook deze van de dynamiek profiteren.

Het ”ontwikkelen met voorlopers” voor een impact op een krachtige, duurzame economische en maatschappelijke ontwikkeling, de wereldvoedselvoorziening en een gezonde leefomgeving is letterlijk een kwestie van levensbelang.